Gặp 10 phụ huynh thì 9 người gửi con nhờ thầy “truyền lửa”. Mình dạ dạ để họ an tâm, nhưng trong lòng thì băn khoăn suy ngẫm: Nếu sản phẩm của mình là lửa, thì phải sản xuất loại lửa gì, và làm sao để truyền đến các bạn trẻ?

Fire-image

Các bạn trẻ đâu có thiếu lửa. Các bạn có thể ngồi tán chuyện hàng giờ ở Urban Station trong tiếng nhạc xập xình. Các bạn cũng có lửa để ngồi 96 tiếng xem hết phim bộ Võ Tắc Thiên truyền kỳ, và sẵn sàng bỏ ra chừng đó thời gian trên Internet lùng sục những thông tin mà người lớn có thể không đồng tình. Sự tò mò và đam mê của giới trẻ được đặt ở một vị trí khác, và khoảng cách thế hệ đã làm người lớn nghĩ rằng như thế là “thiếu lửa”.

Khoảng cách thế hệ cũng làm cho những người “gõ đầu trẻ“ lâu năm mất lửa. Một thầy giáo 30 năm dạy học chia sẻ: “Ngày xưa thầy khó tính 10, thì bây giờ chỉ còn 1 phần. Thầy chỉ thấy tội nghiệp cho cha mẹ của bọn trẻ.” Bây giờ khi thấy học trò lười học, thầy chỉ phớt lờ. Những bài giảng của thầy về “có công mài sắt” cũng bị cho là một bài ca lỗi thời, vì các bạn trẻ tin rằng có cha mẹ lo là sẽ “nên kim” thôi. Thầy buồn rằng mọi người đang sống trong một thế giới ảo, và thầy cũng không còn lửa với nghề nữa rồi.

Phụ huynh tìm đến mình với mong muốn “truyền lửa”, nghĩa là họ nghĩ mình đang có lửa. Lửa của mình cập nhật xu hướng mới, nhưng cũng không thể đi ngược lại với những giá trị cốt lõi của thế hệ trước. Để tìm cách truyền lửa, mình phải lê la ngồi thử ở Urban Station và kiên nhẫn xem phim của Phạm Băng Băng, nhưng cũng há hốc mồm ngồi nghe câu chuyện lập nghiệp của phụ huynh 20 năm về trước khi con họ chưa chào đời (lúc Sài Gòn đang oằn mình vùng vẫy để có được- hay có kết cục- như ngày hôm nay).

Một buổi thảo luận với một thầy giáo 8x khác đã tạm cho mình một công thức đơn giản để “truyền lửa”:

INSTINCT- Người thầy phải có sẵn lửa trong người. Lửa đó có thể đến từ giọng nói lúc to vang, lúc trầm lắng để tạo kịch tính trong giao tiếp với các bạn trẻ. Lửa đó cũng có thể thể hiện qua sự nhí nhảnh, khiếu hài hước pha trộn với sự chững chạc trong lối tư duy.

ATTITUDE- Người thầy phải nghiêm túc. Khi đứng trên bục giảng, người thầy cần nhớ tới quan niệm của Turgot: “Điểm thiết yếu của sự giáo dục trước tiên là phải làm gương”. Bây giờ có mạng xã hội, thì ngoài bục giảng, từng lời nói, hình ảnh, chia sẻ của thầy trên Facebook cũng phải chau chuốt (nhưng không quá áp đặt tư tưởng để bị các bạn trẻ phê bình là đang “dạy đời”).

CARE- Người thầy phải hiểu trước khi đến lớp các em đã phải trải qua những chuyện gì: một ngày tồi tệ vì kiểm tra môn Văn ở trường, hay vừa cãi nhau với một bà già trên xe buýt. Rồi thầy cũng phải hiểu cách làm việc của từng em thông qua những hoạt động khác nhau: có em phải hiểu kỹ rồi mới làm, có em hấp tấp làm cho xong rồi ngồi rung đùi. Từ đó thầy mới tìm cách khác nhau để các em đều đến đích dù con đường đi của mỗi em khác nhau.

SELF-LESSNESS- Người thầy phải hi sinh thời gian cá nhân để tạo động lực và trải nghiệm mới cho các bạn trẻ. Có thể là thức đến 1 giờ sáng để sửa bài cho học trò sau khi tuyên bố: gửi càng nhiều càng tốt nha mấy em. Hay có thể là tình nguyện bỏ 1 kỳ nghỉ đông để dẫn một “đàn vịt con” lên những vùng xa xôi giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh. (Người thầy như thế hồi giờ mình mới gặp có một, nên thôi phần này bỏ ra khỏi công thức để khỏi áp lực cho những người thầy khác.)

Quay lại người thầy 30 năm mà mình đã trò chuyện, việc thầy phớt lờ sự lười học những bạn trẻ chứng tỏ thầy không còn CARE như trước đây. Thật là một nghịch lý của nghề giáo: khi thầy CARE thì trúng thế hệ chịu khó, còn khi thầy không CARE thì trúng thế hệ ít chịu khó. Đó là lý do vì sao phụ huynh ngày nay đi tìm những thầy có khả năng “truyền lửa”.

Advertisements